رونمایی از سامانه جامع عملکرد قضات

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آئین رونمایی از سامانه جامع عملکرد قضات با حضور حجت‌الاسلام حمزه خلیلی، معاون اول قوه قضائیه حجت‌الاسلام عبداللهی رئیس حفاظت و اطلاعات قوه قضائیه، کاظمی‌فرد رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات، حجت‌الاسلام هادی معاون حقوقی، صاحبکار معاون راهبردی، موحدی معاون منابع انسانی برگزار شد.

حجت‌الاسلام حمزه خلیلی در این مراسم ضمن تسلیت ایام حزن و اندوه اهل‌بیت(ع) و گرامیداشت هفته قوه قضائیه، این هفته را فرصتی برای بهره‌گیری از اندیشه‌های شهید آیت‌الله بهشتی و تبیین دستاورد‌های پنج‌ساله قوه قضائیه در دوره مدیریت رئیس قوه قضائیه دانست.

وی با اشاره به نگاه اجتهادی و پویای شهید بهشتی در حکمرانی گفت: شهید بهشتی بر اجتهاد مستمر و پویای انطباق تصمیم‌گیری‌ها با اقتضائات زمان تأکید داشت و معتقد بود که مسائل جامعه باید بر اساس واقعیت‌های روز تحلیل و برای آنها راهکار ارائه شود.

معاون اول قوه قضائیه با اشاره به تحول‌های ایجادشده در سال‌های اخیر افزود: اقدامات انجام‌شده در حوزه فناوری اطلاعات در دوره اخیر با گذشته قابل مقایسه نیست و توسعه سامانه‌های هوشمند، سرعت و دقت ارائه خدمات قضائی را به شکل محسوسی افزایش داده است.

خلیلی با قدردانی از تلاش‌های رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات و همکاران این مرکز گفت: بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، دامنه خدمات قضائی را گسترش داده و زمینه حرکت هرچه بیشتر قوه قضائیه به سمت تحقق عدالت را فراهم کرده است.

وی درباره سامانه جامع عملکرد قضات افزود: این سامانه بر اساس شاخص‌های اعلامی مراجع نظارتی از جمله دادسرای انتظامی قضات، حفاظت و اطلاعات، دیوان عالی کشور و دادستانی کل کشور طراحی شده و تمامی معیار‌های لازم برای ارزیابی دقیق عملکرد قضات را در قالب یک سامانه واحد تجمیع کرده است.

معاون اول قوه قضائیه با اشاره به اینکه شیوه‌های سنتی ارزیابی با محدودیت‌هایی همراه بود، گفت: در گذشته بخشی از ارزیابی‌ها بر پایه نظرسنجی از همکاران درباره نحوه عملکرد یا ویژگی‌های رفتاری قضات انجام می‌شد، اما در سامانه جدید، اطلاعات به‌صورت عینی، مستند و مبتنی بر داده‌های واقعی گردآوری می‌شود که احتمال خطا و اعمال سلیقه را به حداقل می‌رساند.

خلیلی افزود: سامانه جامع عملکرد قضات، سامانه نظارت بر رفتار قضات نیست، بلکه سامانه‌ای برای ارزیابی جامع عملکرد است و گردآوری و پردازش این حجم از داده‌ها با تلاش گسترده کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات محقق شده است.

وی همچنین بر ضرورت تدوین دستورالعمل‌های مربوط به سطوح دسترسی و محرمانگی اطلاعات تأکید کرد و گفت: باید مشخص شود هر بخش از دستگاه قضایی متناسب با مأموریت خود به چه سطحی از اطلاعات دسترسی داشته باشد. هرچند این سامانه در آغاز مسیر توسعه قرار دارد، اما بخش مهمی از فرایند گردآوری و پردازش داده‌ها به سرانجام رسیده است.

معاون اول قوه قضائیه افزود: اطلاعات مبتنی بر فناوری، شفاف، دقیق و بی‌طرفانه است و تصمیم‌گیری بر اساس این داده‌ها، ضمن افزایش دقت و کیفیت نظارت، نیاز به بازرسی‌های گسترده میدانی را کاهش داده و موجب صرفه‌جویی در زمان و هزینه خواهد شد.

یکپارچه‌سازی و تجمیع داده‌های عملکردی و اداری قضات

محمد کاظمی‌فرد رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه در آیین رونمایی از این سامانه گفت: سامانه جامع عملکرد قضات، یکی از ۱۰ سامانه پیشران در سند تحول و تعالی است که فرآیند طراحی و پیاده‌سازی آن، ثمره نشست‌های متعدد کارشناسی و تشریک مساعی نمایندگان دادسرای انتظامی قضات، مرکز پیگیری اجرای سند تحول قضایی و معاونت‌های تخصصی ذی‌ربط بوده است.

توسعه مستمر؛ رویکرد بنیادین در طراحی سامانه

کاظمی‌فرد با تشریح روند تکوین این سامانه افزود: دستیابی به نسخه اولیه، مستلزم طی کردن مسیری مرحله‌بندی‌شده بود؛ مع‌الوصف، فرآیند توسعه این بستر فناورانه نقطه پایانی نخواهد داشت و همگام با احصای نیاز‌های نوین، معیار‌ها و شاخص‌های روزآمد نیز به آن الحاق می‌گردد.

وی گفت: نسخه‌ای که امروز شاهد رونمایی از آن هستیم، سرآغاز مسیری تحول‌آفرین در عرصه پایش و ارزیابی عملکرد قضات محسوب می‌شود و مبین آن است که این راهبرد کلان، فاز عملیاتی خود را آغاز کرده است.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه، درباره معماری این سامانه افزود: در بستر مذکور، دو گروه اصلی از اطلاعات ساماندهی شده است؛ بخش نخست شامل داده‌هایی است که به‌طور برخط از سامانه‌های عملیاتی، از جمله «سامانه مدیریت پرونده‌های قضایی» استخراج گردیده و دورنمایی جامع از کارنامه قضات در شعب گوناگون ارائه می‌نماید.

وی گفت: افزون بر این، سوابق اداری، احکام کارگزینی، پیشینه شغلی و تحصیلی، در کنار سایر اطلاعات مندرج در سامانه‌های اداری، به‌صورت متمرکز با داده‌های عملکردی تلفیق شده است تا امکان پایش جامع و یکپارچه وضعیت هریک از قضات محترم فراهم آید.

سنجش و پایش جایگاه قضات در قیاس با مراجع هم‌تراز

کاظمی‌فرد با اشاره به تنوع شاخص‌های ارزیابی در این سامانه، افزود: مؤلفه‌هایی نظیر کمیت و کیفیت آرای صادره، میانگین اوقات رسیدگی، شاخص رضایتمندی مراجعان، اهتمام به صدور مجازات‌های جایگزین حبس و میزان بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، در این سامانه ثبت و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار می‌گیرد.

وی گفت: به‌منظور شفافیت بیشتر، رتبه هر قاضی در سطح ملی، استانی و شعب هم‌تراز، به تفکیکِ هر شاخص به نمایش درمی‌آید. این قابلیت ارزش‌آفرین، زمینه را برای شناسایی فوری نقاط قوت و همچنین کاستی‌های نیازمندِ توجه و مداخله، هموار می‌سازد.

دسترسی سریع به موارد نیازمند بررسی و نظارت

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه افزود: در ساختار سامانه، بخش ویژه‌ای جهت انعکاس مواردی که مستلزم تدقیق و اعمال نظارت مضاعف هستند، تعبیه شده است تا مدیران و مراجع ذی‌صلاح بتوانند با نهایت سرعت و دقت، موضوعات حائز اهمیت را پیگیری نمایند.

کاربست فناوری هوش مصنوعی و تحلیل آرای قضائی در فرآیند ارزیابی

کاظمی‌فرد با اشاره به قابلیت‌های هوشمند سامانه جامع عملکرد قضات افزود: همه آرای قضائی صادرشده که در سامانه «تناد» بایگانی گردیده‌اند، به‌انضمام امتیازات تخصیص‌یافته، از طریق این درگاه قابل رصد و بهره‌برداری خواهد بود.

وی گفت: تعبیه یک دستیار مبتنی بر هوش مصنوعی، از دیگر مزیت‌های این سامانه است که با تولید گزارش‌های تحلیلی، به‌عنوان ابزاری کارآمد و کمکی در فرآیند‌های پیچیده ارزیابی ایفای نقش خواهد کرد.

ایجاد بستری متقن جهت تصمیم‌سازی در مدیریت منابع انسانی

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه با اشاره به اینکه سامانه جدید، نافی و جایگزین رویه‌های ارزیابی تخصصی و انسانی نخواهد بود، افزود: این سامانه در قامت یک دستیار هوشمند و تصمیم‌یار عمل نموده تا در پیوند با سایر مستندات قانونی، تصویری شفاف‌تر و دقیق‌تر از عملکرد قضات را در اختیار ارزیابان و مراجع عالی تصمیم‌گیر قرار دهد.

کاظمی‌فرد گفت: همه خروجی‌های این سامانه، مستند به داده‌های متقنی است که در فرآیند‌های رسمی و عملیاتی قوه قضائیه ثبت و ضبط گردیده و نویدبخش ایجاد تحولی شگرف در تصمیم‌گیری‌های داده‌محورِ حوزه مدیریت منابع انسانی است.